Favorieten: Clair Obscur: Expedition 33 ging stiekem over iets heel anders

In deze rubriek vertellen PU-redacteuren over de game die het afgelopen jaar de meeste indruk op ze heeft gemaakt. Vandaag: Erik Nusselder met Clair Obscur: Expedition 33.

(Pas op! Vanzelfsprekend bevat dit artikel grote spoilers voor Clair Obscur: Expedition 33!)

Er zijn van die all-timers, games waarvan je nooit meer vergeet waar je was toen je ze speelde. Final Fantasy 7: naast mijn broer op zijn slaapkamer, terwijl ik met hem meekeek. Persona 4 Golden: op een Vita onder een parasol op het strand in Egypte. En nu Clair Obscur: Expedition 33: in een piepklein studio-appartement in Duitsland, waar ik vier maanden in mijn eentje woonde voor werk.

Het knapste vind ik hoe deze game je voorhoudt waar het verhaal over zal gaan, om het halverwege ineens over een totaal andere boeg te gooien en onverwachte thema's aan te snijden. De game heeft maar liefst drie Onvergetelijke Momenten die ik... nou ja, nooit zal vergeten. Daarom noem ik ze ook Onvergetelijke Momenten. Met hoofdletters.

Is het zo'n game??

Ik had de game al een tijdje op mijn radar. Hij stond op plek één in het verlanglijstje dat we elke januari delen in de Ron en Erik Podcast. Het concept was direct intrigerend. Een mysterieuze vrouw die een cijfer in de lucht schrijft, waarna iedereen van die leeftijd of ouder verdwijnt. Elk jaar gaat een expeditie erop uit om deze Paintress te verslaan, een expeditie die noodgedwongen elk jaar jonger wordt. Een boeiend idee dat gelijk een heleboel vragen oproept. Wie is die vrouw? Waarom doet ze dat? En wat doet dit feit met een samenleving?

Ik had nooit kunnen bedenken hoe goed dat laatste punt zou worden uitgewerkt. De samenleving van Lumière is totaal anders dan wat wij kennen. Als je weet dat je niet oud zult worden, sla je een opleiding misschien over. Stelletjes maken ook hier ruzie over of ze kinderen willen. De een wil hun potentiële kroost niet veroordelen tot een lot als weeskind, de ander ziet dit als opgeven, want dan ga je ervan uit dat geen enkele expeditie ooit zal slagen. Heftige thema's, die doen denken aan bijvoorbeeld de opwarming van de aarde.

En dan, Onvergetelijk Moment nummer één. Mede-redacteur Marcel is bij me op bezoek in Duitsland. Hij heeft de game al uit, ik ben nog in het begin. "Start hem even op, ik wil zien waar je bent", zegt hij. Dat doe ik, en als hij de gang ziet die voor me uitstrekt, zegt hij: "O, nu moet je even verder spelen." Sadist.

Vijf minuten later valt hoofdpersoon Gustave dood neer. "O, is het zo'n game??", denk ik bij mezelf. Ik heb sinds Aerith niet meer zo'n schop in mijn maag gehad. Deze game gaat helemaal niet over wat Gustave met zijn midlifecrisis aan moet. Dit was een endlifecrisis.

Wie is de slechterik?

Onvergetelijk Moment nummer twee. Net als ik denk te begrijpen waar de game dan wel over gaat, met personages die gebukt gaan onder de prestaties van hun ouders, maar door blijven vechten nadat ze verwoest zijn door rouw, of juist vrolijk proberen te blijven in een hopeloze situatie, trekt de game weer aan het stuur. Deze wereld is een schilderij van een kind, tot leven gebracht door een moeder die maar geen afstand kan nemen van haar overleden zoon. "O, is het zo'n game??", denk ik wederom.

Nee wacht, wat voor game is dit nou eigenlijk? Het thema is plotseling kraakhelder: dit gaat over iemand die zich verliest in rouw en daar niet meer uit kan komen. En over een vader, die naast zijn zoon nu ook zijn vrouw verliest en alles op alles zet om haar terug te krijgen.

Een goede slechterik

Hoewel die twee momenten mij het meest bij gaan blijven, is Onvergetelijk Moment nummer drie misschien nog wel het knapst. Het einde van de game. Ken je dat moment in films, dat je ineens best wel begrip hebt voor de schurk? Thanos heeft in principe gelijk dat de mensheid beter af zou zijn met de helft van de mensen, toch? Alleen zijn methoden om dat op te lossen zijn dan weer zo gruwelijk, dat je toch niet echt aan zijn kant kan staan.

In het laatste gevecht tegen slechterik Renoir had ik precies zo'n moment. Het was gewoon een arme vader die zijn dochter en vrouw terugwilde. Hij zag hoe ongezond het was om rond te blijven hangen in deze fantasiewereld, alleen om de echte wereld niet onder ogen te hoeven komen. Hij zet alles op alles om zijn gezin niet te hoeven verliezen, nadat hij zijn zoon al heeft moeten begraven. Ik had zowaar sympathie!

Sterker nog, ik kon geen reden verzinnen waarom ik niet aan zijn kant zou moeten staan. Er bekroop me een heel ongemakkelijk gevoel terwijl ik hem in het laatste baasgevecht in de pan aan het hakken was: was ik het niet gewoon met hem eens?

Iedereen heeft gelijk

Bij het einde van de game kan ik me in alle personages verplaatsen. Dat is een teken dat dit script zo ontzettend goed geschreven is, met duidelijk en geloofwaardige motivaties voor alle personages. Niemand is perfect en uiteindelijk is niemand de held of de slechterik. Het is een rotsituatie voor iedereen, er is geen perfecte oplossing die iedereen gelukkig maakt. Hoe dit verhaal ook eindigt, het wordt een tranendal. En jij moet het einde kiezen.

Nadat ik mijn keuze had gemaakt (Verso, natuurlijk), moest ik heel wat tranen wegslikken. Het is een duister einde met weinig lichtpuntjes, behalve dan dat deze verscheurde familie een nieuw begin kan maken en in de werkelijkheid kan gaan leven. Ik was ervan overtuigd dat ik per ongeluk het 'slechte' einde had gekozen, dus ik keek het andere einde op YouTube. O nee, dat einde is nog veel bedroevender. Dan ga ik toch maar voor een situatie waarin de rouwverwerking hopelijk kan beginnen.

Toen ik aan deze game begon, had ik geen idee dat het deze kant op zou gaan. Een verhaal met een bijzonder concept in een belle epoque-stijl die je niet vaak tegenkomt, dat was voor mij al genoeg om hyped te zijn. Dat het daarna een van de meest emotionele, volwassen en geloofwaardige verhalen ooit in gaming zou vertellen, had ik niet zien aankomen.

Daarom is de enorme prijzenregen die over deze game is uitgestort ook zo terecht. Mensen die het spel niet hebben gespeeld, kunnen dat van de buitenkant misschien niet zien. Als je niet weet welke ongelooflijke wendingen het verhaal neemt en hoeveel durf getoond wordt door plotseling voor heel andere thematiek te kiezen, dan lijkt al die lof wellicht overdreven. Wat mij betreft heeft Sandfall Interactive de meest menselijke game in jaren afgeleverd.