Al eerder konden jullie in twee van mijn Features tijdreizen naar de jaren ’90 en ’00 in de game industrie. Hoogste tijd om nog iets verder terug te blikken en te checken hoe mensen in de eighties onze favoriete hobby beleefden. Zo konden zij massaal terecht in arcadehallen en dankten ze Nintendo op hun blote knietjes voor het redden van de consolemarkt, als men ten minste niet te druk was met hun homecomputers.
De glorie van de arcadegames
Gamen was aan het begin van de jaren ’80 voor veel mensen nog een bezigheid waarvoor je naar een arcadehal ging. Onze favoriete hobby was dan ook een grotendeels sociale aangelegenheid. De gouden periode van arcadekasten begon echter al in de jaren ’70. Atari was een van de grondleggers van dit succes met Pong, maar het was Space Invaders dat in 1978 de eerste echte zeer grote arcadegame werd. Plots zag je de kasten overal opduiken in winkelcentra, restaurants en kroegen. Aan het begin van de jaren ’80 was de industrie zo groot dat het aantal arcadehallen in Amerika tussen 1980 en 1982 verdubbelde en er alleen aldaar al een omzet gemaakt werd van $5 miljard per jaar.
Het succes van arcadegames hield aan tot aan het einde van de jaren ’80, waarna er tot aan het begin van de jaren ’90 een korte dip volgde, in ieder geval tot aan de release van Street Fighter II in 1991. Deze game zette de competitieve fighter op de kaart en gaf de arcade industrie een nieuwe boost. In de jaren daarna zorgde de opkomst van 3D-graphics ervoor dat bijvoorbeeld ook racing games en light gun shooters populair werden. Halverwege de jaren ’90 verloren arcadekasten echter toch weer aan populariteit, voornamelijk vanwege de opkomst van 3D-graphics op de consoles en online gaming, om uiteindelijk (voor veel mensen) vrijwel geheel uit hun leven te verdwijnen.
Derde en vierde generatie consoles
De jaren ’80 lieten ons genieten van twee generaties consoles. De Nintendo Family Computer, oftewel de Famicom, die wij kennen als de NES, gaf het startschot voor de derde generatie. Deze console was zo dominant dat veel van zijn tijdsgenoten totaal vergeten zijn.
Ondanks dat de tweede generatie consoles ook al 8-bit processoren gebruikte, begon men in de eighties consoles pas in te delen aan de hand van hun ‘bits’. Vooral Sega maakte hier aan het einde van het decennium gebruik van met hun Mega Drive door deze te marketten als 16-bit. Met de release van deze console werd dan ook de vierde generatie ingeluid. Andere noemenswaardige systemen van deze generatie zijn de SNES, Neo Geo en Game Boy.
De crash van 1983
Na een ruzie over erkenning en royalty’s besloot een aantal hoofdprogrammeurs van Atari hun eigen bedrijf op te richten. Zij starten in 1979 Activision, maar werden door Atari aangeklaagd voor onder meer copyrightschending. De partijen wisten het uiteindelijk eens te worden over vaste royaltytarieven en het wettige proces voor third-party ontwikkelaars om games te maken. Iets dat leidde tot een overvolle markt, waarin veel bedrijven promotionele games voor hun merk maakten. Het resultaat was een te veel aan consoles en kwalitatief slechte games, hetgeen in 1983 leidde tot het instorten van de gehele markt.
De crash zorgde voor het bankroet gaan van diverse bedrijven, zo rapporteerde het grote Atari een verlies van $536 miljoen in 1983. Sommige experts en investeerders verloren alle vertrouwen in het medium en stelden dat het slechts een kortdurende rage was geweest. Een game die symbool staat voor deze diepe val van de industrie is E.T. the Extra-Terrestrial, waarvan de vele niet verkochte cartridges in de woestijn in New Mexico begraven werden.
Het was vooral de consolemarkt die hard geraakt werd door de crash. Het gamen op je homecomputer bloeide in deze periode namelijk steeds verder op, zeker met de komst van goedkopere machines als de Commodore 64 en ZX Spectrum.
Reddende engel Nintendo
In 1985 lag de consolemarkt in Amerika al twee jaar op zijn gat. De crash werd echter niet overal ter wereld zo hard gevoeld. Op andere plekken bleef de industrie ontwikkelen en innoveren. Na het succes van de Famicom (NES) in Japan besloot Nintendo het ook in Amerika te proberen. Ondanks initieel pessimisme van de critici werd de console ook in Amerika een reusachtig succes. Nintendo wordt door velen dan ook gezien als redder van de consolemarkt. Veelzeggend is bijvoorbeeld dat 8 van de 10 bestverkopende games van het decennium van de hand van dit bedrijf zijn.
Nintendo liep voorop met het vertellen van echte verhalen op een goede console. Zo waren de games voor de NES langer dan die op de arcadekasten en lag de focus niet meer op het behalen van een high score. Daarnaast nam het bedrijf maatregelen om een nieuwe crash te voorkomen, zo legden ze diverse regulaties neer bij third-party ontwikkelaars om bijvoorbeeld reverse engineering te voorkomen en liet men hen vooraf betalen voor cartridges, zodat de provider bij een flop financieel zelf buiten schot zou blijven.
En toen?
Na het overleven van de crash positioneerden games zich daadwerkelijk als solide medium, dat voor veel mensen niet meer weg te denken was uit hun leven. Hierdoor nam de impact van games op de maatschappij toe, hetgeen goed duidelijk wordt uit diverse ander media uit de eighties, zoals films en muziek. Denk bijvoorbeeld maar eens aan Tron. Het einde van de jaren ’80 stond echter al grotendeels in het teken van de console war tussen Sega en Nintendo. Verder experimenteerden ontwikkelaars die de klap van de crash hadden gevoeld met de superieure graphics van de PC en kwam Nintendo met de uiterst succesvolle Game Boy. Maar dat zijn allemaal zaken die jullie nog eens rustig na kunnen lezen in mijn Feature over de jaren ’90!
Voor nu nog heel effe terug naar de eighties met een overzicht van noemenswaardige (nieuwe) franchises uit het decennium.
Hoe hebben jullie de jaren '80 beleefd? Of zou je willen dat je er toen al was? Laat dit alles en meer gewoon gezellig weten in de comments!
Opmerkingen