Japanse rollenspellen, Britse humor, westerse vormgeving: discussies rondom games staan bol van de culturele stereotypen. Soms helpen categorieën en generalisaties om richting te geven aan een gesprek of snel te verduidelijken waar je het precies over hebt. Maar veel eerder reproduceert dit mechanismen van buitensluiting en stigmatisering. Zelfs het schattige en toegankelijke Animal Crossing kan zich hier niet aan onttrekken.
Recente hoogvliegers Hogwarts Legacy en Forspoken symboliseren de politiek van de hedendaagse game: een groeiend aantal zelfbewuste ontwikkelaars stelt representatie en identiteit centraal in hun spelontwerp. Oftewel: hoofdpersonen in games lijken lang niet allemaal meer op de masculiene Nathan Drake – en doen zo steeds meer recht aan de groeiende diversiteit aan gamers en ontwikkelaars.
Dat is fijn en belangrijk. Representatie zorgt ervoor dat gamers zich kunnen herkennen in personages, verhaallijnen en spelwerelden, of juist in aanraking komen met voor hen onbekende ervaringen. Ook stelt het ontwikkelaars in staat om hun eigen belevingswereld te vertalen naar een game.
Deze ontwikkelingen gaan soms gepaard met gekluns en naïviteit. Animal Crossing is daar een goed voorbeeld van. Het in 2020 verschenen New Horizons viel min of meer samen met de eerste wereldwijde lockdowns. Miljoenen gamers slingerden hun Nintendo Switch aan om onder het kapitalistische gezag van Tom Nook hun virtuele bestaan op te bouwen. In een zware en ingewikkelde periode hielp
hun mentale gezondheid. In tijden van sociaal isolement groeide de game ook snel uit tot een vooraanstaand platform voor digitale protestacties, van klimaatmarsen tot antiracismeprotesten.
Nintendo besloot hier binnen een paar maanden korte metten mee te maken: op het vrolijke eiland is blijkbaar geen ruimte voor politiek. Gelukkig stonden vele culturele, sociale en religieuze activiteiten voor de deur: het nieuwe maanjaar, Pasen, Halloween, Kerstmis. Althans, in alles behalve de cultuurgebonden naam. In maart en april vindt bijvoorbeeld het ‘Bunny Festival’ plaats, maar de esthetiek, rituelen en festiviteiten laten er geen gras over groeien: het gaat hier om het Christelijke Pasen.
Alleen en toch samen
Animal Crossing speelt al decennialang in op jaarlijkse cycli: dorpsbewoners geven je seizoensgebonden cadeautjes, terwijl je met vuurwerk de verschillende nieuwjaren inluidt en op Valentijnsdag met een beetje geluk warme chocolademelk krijgt. Dit is ook de charme van de game: het loont om je Switch elke paar weken aan te zetten en te kijken hoe eilandbewoners het een of het andere feest vieren, terwijl de flora en fauna te maken krijgen met verschillende seizoenen. Het is een indrukwekkende parallelle werkelijkheid. Of preciezer: het is een idealistische representatie van de manier waarop we onze maatschappijen inrichten – zonder al te veel zorgen, met aardige buren en geen grote ecologische problemen.
In 2020 kreeg deze insteek voor veel gamers een nieuwe betekenis. In een periode waarin angst, crisis, dood en sociaal isolement de boventoon voerden, bood New Horizons een spelwereld waarin je culturele en sociale ijkpunten alleen en toch samen kon vieren. In een mum van tijd liet Animal Crossing zien hoe games bijdragen aan nieuwe en betekenisvolle vormen van sociale interactie. Recent wetenschappelijk onderzoek benadrukt dat Animal Crossing – en het medium games in het algemeen – stress kan verlichten en voor sociale cohesie kan zorgen.
Dit was ook de gedachtegang van Rami Ismail, ex-Vlambeer en naast game-ontwikkelaar inmiddels ook podcasthost bij The Habibis. Niet eerder was hij alleen tijdens de Ramadan – en hij hoopte dat Animal Crossing in het voorjaar van 2020 soelaas zou bieden. Wat bleek? Van enige erkenning van of referentie aan de Ramadan was geen enkele sprake. Zelfs, zoals hij zelf schrijft, “de seculiere en niet-religieuze iconografie” schitterde door afwezigheid.
Oftewel: binnen de context van Animal Crossing lijken sommige culturele en religieuze uitingen er meer toe te doen dan andere. Nintendo laat hiermee een beperkt en naïef wereldbeeld zien: Kerst en Halloween zijn in het Animal Crossing-universum voor iedereen (en misschien zelfs ‘neutraal’, of in ieder geval ‘apolitiek’), terwijl andere feesten, periodes en gebeurtenissen zonder pardon in de wind worden geslagen.
Uiteraard is het een ingewikkelde opgave om rekening te houden met de uiteenlopende manieren waarop mensen hun jaar inrichten. Maar laten we wel zijn: bijna een kwart van de wereldbevolking vast tijdens de Ramadan.
Een verhulde ideologie
Rami Ismail besloot het heft in eigen handen te nemen. Hij nodigde gamers uit om zijn eiland te bezoeken en daar samen te bidden, vasten, reflecteren, kletsen en de Suhur en Iftar te delen. Om uit te zoeken hoe je deze rituelen het beste naar een digitale omgeving kunt vertalen, sprak hij met een astronaut die hier jarenlange ervaring mee heeft. Ismail deed het werk dat Nintendo eigenlijk had moeten doen: daadwerkelijk aan de slag gaan met de maatschappelijke rol van Animal Crossing ten tijde van een pandemie.
Media pikten Ismails initiatief gelijk op; Nintendo zweeg in alle talen.
Het resultaat is een tegenstrijdigheid. Animal Crossing doet zich voor als een leeg blad: je komt aan op een vrijwel onbewoond eiland, mag zelf bepalen hoe je eruitziet, hoe je je huisje inricht en wie al dan niet welkom is. In Nintendo’s PR-taal: “Het paradijs is wat jij ervan maakt in Animal Crossing: New Horizons voor de Nintendo Switch!” Maar dat paradijs valt hoe dan ook samen met Nintendo’s ideologie: je krijgt enkel te maken culturele uitingen die de ontwikkelaar aanvaardbaar vindt en stuit op weerstand en censuur bij standpunten die daar niet bij horen.
Dit soort kaders zijn onvermijdelijk. Je kunt niet álles in een game stoppen (zelfs al doet Everything een ambitieuze poging). Ook zijn games waarin alles kan, mag en bestaat een vrijbrief voor haat, discriminatie en ellende – en dus absoluut niet wenselijk. Het is vooral de schijn van een neutrale en apolitieke spelwereld die zo problematisch en mogelijk ook schadelijk is.
De houding van Nintendo komt namelijk hierop neer: Animal Crossing is voor iedereen, maar misschien niet voor jou.
Maar het kan ook anders
Erica Kanesaka ging daar eigenlijk al vanuit. Als assistant professor aan de Amerikaanse Emory University doet ze onderzoek naar de Japanse kawaii-cultuur, een specifieke benadering van alles wat schattig en lief is. In haar wetenschappelijke publicaties belicht ze onder meer de historische context van kawaii. Als je voorbij het zachtaardige karakter kijkt, zo stelt ze, zie je dat kawaii voortkomt uit geopolitieke machtsrelaties, raciale stereotypen en imperialistische motieven. Schattig betekent niet onschuldig.
Door haar onderzoek stond Kanesaka aanvankelijk kritisch tegenover Animal Crossing. Meer dan alles is de game immers een uitgesproken ode aan de prettige en lieflijke aspecten van kawaii. Alle personages doen aardig, zien er schattig uit en breken met masculiene stereotypen in games. Maar het idee dat je je een eiland toe-eigent en al je vondsten vereeuwigt in een museum stond haar tegen: aan de grondslag van deze schattige wereld zou vooral een koloniaal wereldbeeld liggen. De schaduwzijde van kawaii zou ook in Animal Crossing centraal staan.
Maar in een recent essay Kanesaka trok een genuanceerde conclusie: Animal Crossing lijkt misschien vooral te bestaan uit kawaii-archetypen, maar breekt daar ook mee. Ze schrijft dat de game tevens put uit de principes van iyashi, een aan kawaii gerelateerd fenomeen waarin zachte en schattige objecten “helpen om psychische stress te verlichten. Het is ook een manier om te ontsnappen – als is het maar kortstondig en gedeeltelijk – van de eenzaamheid en angsten van het leven in een hyperverbonden wereld die constant onze inspanning en energie slurpt.”
Het mag ook lastig zijn
Hoewel kritisch over meerdere spelmechanismen, erkent Erica Kanesaka dat Animal Crossing haar meer raakte dan ze oorspronkelijk had verwacht. Dit kwam vooral tot uiting in speelsessies met twee van haar vrienden. “De momenten die we samen doorbrachten in Animal Crossing (…) voelden als kleine politieke handelingen waarin we konden dromen van een andere wereld, een die gestuwd is op onze collectieve wens voor veiligheid en zorg.”
Kanesaka’s verhouding tot Animal Crossing blijft ambigu – en dat geldt ook voor Rami Ismail. Soms kan een game emanciperen en stigmatiseren, je verwelkomen en verloochenen, stereotypen bevestigen en tegelijkertijd een constructief alternatief bieden: het is niet altijd het een óf het ander.
Maar zorg er wel voor dat je Tom Nook op tijd terugbetaalt, want aan het kapitalisme ontsnapt niemand.
@Mmo-veteran
Nee dat klopt en daarom is het hele gelijke behandelen van iedereen een utopie. We moeten iedere cultuur de ruimte geven, maar bepaalde denkwijzen binnen die culturen hebben geen ruimte voor andersdenkenden. Geldt ook met vele religies.
Ik denk dat wanneer de Islam invloed zou hebben op games en de makers hiervan, kerst, pasen, homoseksualiteit en transgenders in games niet meer zouden bestaan.
Robert-Frans . Eens. Het is lastig het goed te doen. Als mijn baas me zou vragen of ik zin heb om ramadan te verbeelden in een spel (op cartoonachtige wijze), zou ik graag deze opdracht overslaan. Je weet maar nooit hoe het valt
@Jurry1984
Zolang de fatsoennorm nergens doorbroken wordt natuurlijk. Een boycot is idd erg vreemd zoals bij Hogwarts Legacy omdat de makers van het spel hier niet aan kunnen doen, maar een gevoel is nooit een keuze of daarom per se zwak.
Ik neem aan dat je ’t zo ook niet bedoeld. Respectvol met elkaar omgaan primeert.
In een multiculturele samenleving leer je om tolerant te zijn en meningen van anderen te respecteren. Zodra je het er niet mee eens bent haal jeje schouders op en ga je door met je leven. Gekwetst/ buitengesloten voelen door zaken in games (maar ook uitspraken van celebrities bijv.) is een keuze en een zwaktebod.
@Fr3nzy Verkeerde post xD
@armilo-theus
Haha hoe kan dat dan? Ik zat toch echt in de andere post
@Fr3nzy Ik weet niet een bug ofzo xD.
.
@Luigi1985
Een probleem daarbij is ook dat iedereen anoniem van alles kan zeggen online, zowel op (a)social media als op fora en sites. Als je bijvoorbeeld alleen met een geverifieerd account, bijvoorbeeld gekoppeld aan je ID, zou kunnen reageren, zou misschien wel 80 of 90 procent van de reacties niet eens geplaatst worden of met heel andere woorden.
Hoe inclusief en genuanceerd je ook probeert te zijn, er zullen altijd mensen zijn die zich alsnog buitengesloten voelen, soms zelfs van bevolkingsgroepen waarvan je niet eens wist dat die bestonden. Je kunt het dus sowieso nooit goed doen.
Tenzij men natuurlijk eens iets vaker zou uitgaan van de ander zijn of haar goede intenties en niet steeds zelf die op zo negatief mogelijke wijze zou willen invullen.
ACNH probeerde duidelijk inclusief te zijn en daar kun je het spel ook gewoon om prijzen. Dat ze niet alle feesten van alle levensbeschouwingen en culturen viert, is niet meer dan logisch als je naar de opzet van haar feesten kijkt.
De gekozen feesten zijn over het algemeen redelijk intercultureel, met hier en daar een extra Amerikaanse en Japanse touch, terwijl de ramadan die status (nog) niet heeft; zij wordt uitsluitend door moslims onderhouden. Hindoeistische en boeddhistische feesten worden daarom eveneens niet gevierd in ACNH.
Ook is elk feest feitelijk een fetch quest. Voor de ramadan, of voor haar slotfeest het Suikerfeest, is het echter lastig om een fetch quest te maken die het feest voldoende intercultureel vertaalt, voldoende onderscheidend is van die van de andere feesten (geschenken uitdelen doen we al tijdens Toy Day, suikergoed uitdelen tijdens Halloween en lekkere maaltijden maken doen we al tijdens Turkey Day) en die moslims niet voor het hoofd stoot.
Tenslotte is de ramadan of het Suikerfeest vrij ingewikkeld qua datering, omdat zij in elke maand of op elke dag van het jaar kan voorkomen. Zo kan zij conflicteren met andere feesten en welk feest moet ACNH dan voorrang geven? Reken dan maar op nog meer kritiek, als zij het ene feest voorrang geeft boven het andere, ongeacht welk feest zij kiest. Ook dan zal ACNH het dus nooit goed kunnen doen.
@armilo-theus .
@Rutgie @armilo-theus Laten we proberen niet elkaar persoonlijk aan te vallen, anders loopt het uit de hand. Adem even diep en lees je reactie rustig terug voordat je hem plaatst!
@Jacco Peek Waarom wordt er nu wel ineens ingegrepen? Ik zie hier soms ergere flamewars voorbij komen die mijns inziens nuttelozer zijn dan mijn vraag hierboven?
I am confused. Gaan we nou echt shit zoeken in een kindergame. Vroeger koloniseerde we landen, forceerde hun te werken. Nu zijn er mensen die denken beter moraal te hebben dan de rest en willen dat nu forceren aan andere. Het enige wat er veranderd is dat er mensen niet als slaven worden behandeld. Wat dus nog lang niet weg is is dat blanke mensen nog steeds denken dat ze beter zijn dan andere mensen.
Dat is het gevoel dat ik van deze column krijg. Goed advies hier stop met denken dat je beter bent dan de rest en stop met opdringen van je mening. Weet uit persoonlijke ervaringen dat dat soort shit zo averechts werkt maar mensen blijven maar op die manier bezig. Denkende dat dat ook echt iets gaat veranderen. Je hoort elkaar iets aan te leren niet je pauperige gedrag op te dringen. Sinds dat ik in de zorg zit heb ik allang geleerd dat je je meningen niet moet opdringen en niet doen of je het beter weet. De hersens in de mens zijn zo geprogammeerd dat ze in verdediging gaan wanneer je ze aanvalt. Ga altijd in gesprek maar val mensen niet aan of doe niet alsof je beter bent.
@Luigi1985 aan het oppervlakte lijkt dat een logische hypothese voor deze tijd, anderzijds laat de geschiedenis ook zien dat emancipatoire bewegingen vaker klein beginnen maar nieuwe communicatiemiddelen ten volle weten te gebruiken. Misschien beter dan de status quo. Ik noem als voorbeelden de protestantse beweging in de tijd van de reformatie, die de ontwikkelingen van de boekdrukkunst meehad. De eerste feministische golf ten tijde van de industriele revolutie die gebruik kon maken van moderne communicatiemiddelen waardoor het een internationale beweging werd. Uiteraard kent ieder verschijnsel zijn eigen variabelen. Maar een kleine groep creeert bewustwording middels middelen die het tot zijn beschikking heeft. En die bewustwording an sich is geen probleem, dat de daaropvolgende discussie daarbij schuurt is ook niet gek en het uiteindelijk over kan gaan in extremisme is ook een fase die hier denk ik bij hoort. Ook dat laat de geschiedenis ons zien. Uiteindelijk vindt het maatschappelijk debat een gemeenplaats, die uiteindelijk ook weer bevraagt zal worden en zo gaan we door in een soort vicieus cirkeltje. En dat is maar goed ook, anders ontwikkelen we ons als samenleving ook niet. Of dat inhoudelijk ten goede is, is weer voer voor een andere discussie.
Aan de redactie:
Graag meer van dit soort artikelen!
@Rutgie Sander werkt aan een reeks over dit onderwerp! Als antropoloog kan hij er veel boeiends over vertellen.
Zoek en gij zult vinden. Ik denk dat we met z’n allen, vooral in de Westerse landen, er al jaren mee bezig zijn om iedereen zo gelijk mogelijk te behandelen. Toch heb ik er moeite mee dat er tegenwoordig veel mensen zijn die het nodig vinden om als een soort detective alle media af te struinen met als doel om ‘iets’ te vinden waar mensen zich mogelijk gekwetst door zouden kunnen voelen of buitengesloten. En dat is overigens niet enkel bij media. Iedere traditie, ieder pretpark, letterlijk alles wordt onder een vergrootglas gelegd, waardoor je mensen activeert en ervoor kan zorgen dat deze mensen, die eerder niks in de gaten hadden, er ook bewust voor kunnen kiezen om gekwetst te zijn. Tegelijkertijd activeer je daarmee ook de mensen die daar weer wat van vinden en werk je toch wel een tweedeling in de hand. Vooral nu in een tijd dat iets kan uitbraken op Twitter super simpel is. Ik vind het allemaal maar erg lastig.