Mijn beste sergeant-majoor ging neer in de deuropening van een gecrashte UFO. Twee plasmakogels, geen schild, game over voor een soldaat waar ik twintig uur in had gestoken. Welkom bij Xenonauts 2.
Je kent het verhaal. Geheime organisatie, buitenaardse invasie, een wereldkaart vol problemen en een budget waar je niks mee kunt. X-COM deed het in 1994, Firaxis deed het opnieuw in 2012, en sindsdien is het oorverdovend stil gebleven vanuit die hoek. Marvel’s Midnight Suns sloeg niet aan, Jake Solomon vertrok, en een XCOM 3 lijkt verder weg dan ooit. Goldhawk Interactive springt in dat gat met de subtiliteit van een flashbang op de werkvloer.
Xenonauts 2 is het vervolg op het vervolg op de liefdesbrief. De eerste Xenonauts uit 2014 was al een poging om de complexiteit van het originele X-COM te bewaren die Firaxis had weggestroomlijnd. Dit tweede deel poetst die formule op, gooit er een 3D-camera tegenaan, en draait de moeilijkheidsgraad nog een tandje verder open. De setting: het jaar 2009, maar dan eentje waarin de Koude Oorlog nooit eindigde en de technologie een paar decennia achterloopt. Jij leidt een multinationale strijdmacht die het met M16’s en Berettas moet opnemen tegen aliens met plasmageweren. Gezellig.
DEUREN OPENEN IS EEN DAAD VAN MOED
De tactische gevechten zijn het hart van de game, en ze kloppen hard. Je begint met acht soldaten, werkt op naar twaalf, en stuurt ze een in fog of war gehulde kaart op waar elke deuropening een doodvonnis kan zijn. Het actie-puntensysteem is gedetailleerder dan wat Firaxis ooit heeft gedaan: je kiest niet alleen of je schiet, maar hoe je schiet. Een snelle snapshot die actie-punten spaart voor een noodreactie, een zorgvuldig gericht schot dat je beurt opvreet, of een salvo op full-auto dat hopelijk iets raakt. Hopelijk. Want die hitkansen zijn genadeloos.
Terrein is volledig verwoestbaar. Muren wegblazen om nieuwe zichtlijnen te creëren is niet alleen mogelijk, het is soms de enige optie. Er zit een vijand achter die muur? Prima, dan gaat die muur eruit. En ja, dat geldt ook voor de aliens. Die blazen net zo makkelijk jouw dekking weg.
DE KLOK TIKT, HET BUDGET NIET
Tussen de missies door zit je op de wereldkaart, en daar wordt Xenonauts 2 een heel ander beest. Je bouwt je basis uit, kiest welk onderzoek prioriteit krijgt, stuurt onderscheppingsjagers op UFO’s af, en probeert politici te overtuigen dat jouw organisatie hun geld waard is. Die politici worden overigens regelmatig vervangen door alien-infiltranten die de Doomsday-meter omhoog duwen. Leuk detail: je kunt ze laten “verdwijnen,” maar het kost middelen die je eigenlijk nergens voor hebt.
De Doomsday-klok is een briljant stressmechanisme. Elke mislukte missie, elk genegeerd incident, elke gecompromitteerde wereldleider duwt je dichter naar het einde. Succes koopt tijd. Maar nooit genoeg.
LUCHTGEVECHT, GRONDGEVECHT
Het luchtgevecht is de zwakste schakel. Je stuurt interceptors op UFO’s af in een realtime-minigame waarbij je je jager manoeuvreert, afterburners gebruikt en barrel rolls doet om schade te ontwijken. Klinkt leuker dan het is. Na een paar uur had ik een strategie die vrijwel altijd werkte, en daarna voelde het als een verplicht tussenstapje voor ik weer aan de echte gevechten kon beginnen.
Op de grond maakt het dat ruimschoots goed. De missievariatie is prima: je jaagt op neergestorte UFO’s, infiltreert bases van de Cleaners (een menselijke factie die met de aliens heult), escorteert VIP’s, en verdedigt soms je eigen basis. Die laatste zijn een micromanagement-nachtmerrie met aantallen soldaten en vijanden die je vingers laten kraken, maar de spanning is ongekend.
EERLIJK ONEERLIJK
Xenonauts 2 is moeilijk. Niet op de manier van “dit is een stevige uitdaging,” maar op de manier van “mijn beste soldaat is net door een alien die ik niet kon zien in één klap geliquideerd terwijl ze in dekking stond met het beste harnas dat ik heb.” Het spel compenseert dat met uitstekende tooltips, een degelijke tutorial, en een berg difficulty-opties. Maar zelfs op normaal is het een strafexpeditie.
De RNG kan bikkelhard toeslaan. Een schot met 90% hitkans mist, en die ene reactieshot van een alien aan de andere kant van de kaart raakt vol. Dat is frustrerend, maar het is ook precies waar de spanning vandaan komt. Als je hele squad levend thuiskomt na een missie waarbij alles fout had kunnen gaan, voelt dat als een persoonlijke overwinning. Die momenten zijn zeldzaam genoeg om ze te koesteren.
MEER VAN HETZELFDE, EN DAT IS PRIMA
De eerlijke kritiek: Xenonauts 2 innoveert nauwelijks. De alientypen zijn grotendeels bekende XCOM-archetypen met een nieuw verfje. Het verhaal is functioneel maar niet veel meer. De visuele upgrade ten opzichte van deel één is welkom, maar niemand gaat hier screenshots van delen. En wie de eerste Xenonauts al uitgespeeld heeft, zal merken dat de gameplayloop verrassend weinig is veranderd.
Maar dat is ook het punt. Firaxis maakt geen XCOM meer. Wie die specifieke itch wil krabben, die combinatie van tactische spanning, strategisch management en permanente dreiging, die komt bij Xenonauts 2 aan het juiste adres. Het is conservatief, ja. Maar het is ook precies wat het wil zijn, en dat doet het verdomd goed.
DE AARDE REDDEN, ÉÉN QUICKLOAD TEGELIJK
Xenonauts 2 is de XCOM die niemand anders meer maakt. Firaxis is vertrokken, de grote studios kijken de andere kant op, en Goldhawk Interactive staat daar in z’n eentje de wacht te houden over een formule die in 1994 al klopte. Niet vernieuwend, niet revolutionair, maar zo stevig in elkaar gezet dat je het de makers niet kwalijk kunt nemen dat ze liever perfectioneren dan experimenteren. De tactische gevechten zijn zenuwslopend, het strategische management vreet uren zonder dat je het doorhebt, en die Doomsday-klok zorgt ervoor dat je nooit achterover kunt leunen. Wie in de jaren ’90 al soldaten verloor aan een alien die hij niet kon zien, weet precies wat hem te wachten staat. En gaat het toch weer doen.
Xenonauts 2 is verkrijgbaar op pc via Steam en Epic Games.
