Tien uur in Zero Parades: For Dead Spies zit je vastgebonden aan een stoel terwijl een kerel met een taser je ondervraagt over dingen die je niet weet. Elke verkeerde dialoogkeuze levert een stroomstoot op, plus een punt Delirium erbij. De balk linksonder loopt vol. Nog eentje fout en je raakt permanent een skill kwijt. Dát is het soort spanning waar dit spel op draait.
Goed, laten we er niet omheen draaien. Ja, dit is de opvolger van Disco Elysium. Ja, de helft van het oorspronkelijke team is vertrokken na een ruzie waar je boeken over kunt schrijven. En ja, het is onmogelijk om Zero Parades te spelen zonder constant te denken: kan dit tippen aan een van de beste RPG’s ooit gemaakt? Nee. Maar dat hoeft ook niet. Dit is gewoon een heel goed spel.
Je speelt als Hershel Wilk, codenaam CASCADE, een spion die na vijf jaar bureauwerk terugkeert naar de havenstad Portofiro. Haar vorige missie ging spectaculair mis en haar hele team bleef achter. Nu moet ze uitzoeken wat haar nieuwe opdracht is (want haar contactpersoon ligt bewusteloos en broekloos in een stoel), én proberen haar oude crew weer bij elkaar te krijgen. Het klinkt als het begin van een le Carré-roman, en zo voelt het ook.
BROEKLOOS EN BEWUSTELOOS
De opening lijkt verdacht veel op Disco Elysium. Je wordt wakker in een smerig kamertje, er ligt een halfnaakte man, je weet niet precies hoe je hier bent gekomen. Je kiest een archetype (fysiek, sociaal of intellectueel) en dan beginnen de stemmen in je hoofd te praten. Deja vu tot en met. Maar na een paar uur begint Zero Parades eigen accenten te zetten, en die zijn het waard.
In plaats van een dronken detective met geheugenverlies speel je een vrouw die precies weet wie ze is, en daar juist niet blij mee is. Hershel herinnert zich alles: de fouten, de vrienden die ze in de steek liet, de schuldgevoelens. Dat maakt haar minder wild dan Harry Du Bois, maar ook menselijker. Waar Harry een blanco vel was waarop je kon projecteren wat je wilde, is Hershel iemand die al een verleden heeft. De vraag is niet wie ze was, maar wat ze nu gaat doen met de puinhoop.
Portofiro zelf is een stedelijk wrak waar drie grootmachten om invloed vechten. Het technofascistische La Luz pompt popcultuur en consumentenpropaganda de stad in, een internationale bank houdt iedereen in de houdgreep met leningen, en jouw werkgever, het communistische Superbloc, wil vooral dat de andere twee niet winnen. De stad voelt als een levend, verrot organisme. Overal bootleg merchandise, piratenmuziek, mensen die de eindjes aan elkaar knopen. Je hoeft het woord “kapitalismekritiek” niet te lezen om te snappen wat ZA/UM hier doet.
VIJFTIEN STEMMEN, ÉÉN ACCENT
De skills werken grotendeels zoals in Disco Elysium: vijftien eigenschappen verdeeld over drie categorieën (Action, Relation, Intellect) die elk als een stem in je hoofd fungeren. Ze geven commentaar bij alles wat je doet, soms nuttig, soms hilarisch, soms beide. Het systeem is iets compacter dan de 24 skills van de voorganger, maar de checks komen vaker voor en weven zich steviger door de dialogen.
Nieuw is het drieluik Fatigue, Anxiety en Delirium. Die balken vullen zich bij mislukte checks, vervelende gebeurtenissen of als je jezelf forceert (een derde dobbelsteen toevoegen voor betere kansen, maar tegen een prijs). Vol is vol, en dan moet je permanent een skill inleveren. Dat klinkt streng, en dat is het ook. Maar het geeft gewicht aan elke keuze. Een mislukte worp is hier geen game-overscherm waar je doorheen klikt, maar een litteken dat je de rest van het spel meedraagt.
Minder geslaagd: de stemmen in Hershels hoofd klinken allemaal min of meer hetzelfde. In Disco Elysium had Lenval Brown de gave om elke skill een eigen persoonlijkheid te geven. Hier is het één en dezelfde krassige stem die alles inspreekt, of het nu je spionage-instinct is of je poëtische kant. Dat went, maar het is een gemiste kans. En er ontbreekt sowieso nog wat voice acting, wat hopelijk na launch wordt aangevuld.
VERKLEDEN VOOR DE KOST
De outfit-wisselingen zijn tegelijk een van de slimste en meest irritante onderdelen. Kleding geeft bonussen op specifieke skills, dus voor elke moeilijke check duik je je inventory in om de juiste combinatie bij elkaar te sprokkelen. Ik liep op een gegeven moment rond met een roze pruik, een kerstlichtjesketting en een minirok, puur omdat dat mijn Personalism twee punten omhoog duwde. Het werkt, maar het voelt als een JRPG-inventaris in een spionageroman. Een sorteeroptie of outfitpresets hadden wonderen gedaan.
Het Conditioning-systeem vervangt het Thought Cabinet uit Disco Elysium. Je kunt meerdere “gedachten” tegelijk uitrusten die bonussen geven zolang je je aan hun regels houdt. Activeer een gedachte over communistische zuiverheid en ga vervolgens het vrije marktdenken lopen aanprijzen, dan raak je je bonus kwijt. Leuk idee op papier, maar in de praktijk voelt het meer als een extra laag micromanagement dan als iets dat echt je roleplay vormgeeft.
STILLE WATEREN
Waar Disco Elysium kon leunen op de dynamiek tussen Harry en Kim Kitsuragi, moet Hershel het grotendeels alleen doen. Haar contactpersoon is hersendood, haar crew is verspreid over de stad, en de meeste tijd loop je alleen door Portofiro. Die eenzaamheid past bij het spionagethema, maar je mist soms dat tegenwicht, iemand die je beslissingen becommentarieert of je terugfluit als je te ver gaat.
De Dramatic Encounters, een soort turn-based confrontaties zonder daadwerkelijk gevecht, zijn een welkome toevoeging. Het zijn momenten van hoge spanning waarbij de tijd stopt en je moet kiezen: vluchten, bluffen, aanvallen. Ze werken het best als je op het randje van je kunnen zit, met twee balken bijna vol en een rode check die je maar één kans geeft. Dan voel je wat dit spel wil zijn: een thriller waarin alles op het spel staat, maar waar je gereedschap beperkt is tot woorden, dobbelstenen en een outfit die niet bij elkaar past.
SPION IN DE SCHADUW
Zero Parades: For Dead Spies is niet Disco Elysium. Dat kan het niet zijn, en eerlijk gezegd hoeft dat ook niet. Wat het wél is: een van de best geschreven RPG’s van dit jaar, met een wereld die onder je huid kruipt en systemen die je keuzes laten voelen. Wie Disco mist, krijgt hier geen vervanger maar wel een waardige opvolger.
Gespeeld op: pc. Zero Parades: For Dead Spies is verkrijgbaar vanaf 21 mei op pc (Steam, Epic). Een PS5-versie volgt later.
