Pokémon Go-spelers maakten sinds 2021 zo’n dertig miljard omgevingsscans, bedoeld om in-game beloningen te verdienen. Die beelden zijn gebruikt om een navigatiesysteem te trainen dat straks in militaire drones moet draaien.
Volgens onderzoek van Trouw is het pad van game naar gevechtszone kort. Spelers filmden hun omgeving in ruil voor in-game beloningen. Niantic Spatial verwerkte die beelden tot een driedimensionale kaart waarmee een camera zichzelf kan lokaliseren zonder GPS-signaal. Vantor, een vaste leverancier van de Amerikaanse National Geospatial-Intelligence Agency met contracten van tientallen miljoenen euro’s, koppelt dat systeem nu aan eigen luchtnavigatie voor drones in omgevingen waar GPS wordt gestoord of gespooft. Veldtesten staan gepland voor begin 2026.
De Nederlandse Pokémon Go-speler Floris De Hingh vertelde Trouw dat hij het verband nooit had gelegd. “Ik was gewoon een spelletje aan het spelen,” zei hij. Hij had zelfs de binnenkant van zijn eigen appartement gescand. De voorwaarden die spelers accepteerden gaven Niantic een overdraagbare, sublicentieerbare licentie op de beelden, wat doorverkoop aan derden mogelijk maakte. Bij de overname door Scopely beloofde de senior product director van Pokémon Go nog dat spelersdata niet aan andere partijen wordt verkocht.
Op de vraag of het militaire systeem op Pokémon Go-data draait, zei Vantor tegen Trouw dat het de gamedata niet zou gebruiken, maar weigerde te zeggen of het model er in het verleden al mee was getraind. Niantic Spatial bevestigde eerder dat de scans een “vroege versie” van het navigatiemodel voedden. Jeroen van den Hoven, hoogleraar ethiek en technologie aan de TU Delft, noemde het onderscheid vrijwel oncontroleerbaar. Zodra data in een AI-model is verwerkt, is de oorsprong nauwelijks meer te traceren.
De geschiedenis maakt de militaire wending minder verrassend dan het lijkt. Niantic ontstond uit Keyhole, een bedrijf dat in 2003 investering ontving van In-Q-Tel, de venture-arm van de CIA. De games zijn inmiddels verkocht aan het Saudische Savvy Games Group voor zo’n €3,1 miljard. De kaarttechnologie ging als Niantic Spatial verder, onder leiding van oprichter John Hanke, richting defensie.
