Acht jaar ontwikkeling, vijf keer uitstel, een gedwongen verhuizing van Belarus naar Cyprus. Als dat geen recept is voor een teleurstelling, weet ik het ook niet meer.
En toch zat ik na tien minuten Replaced met open mond naar mijn scherm te staren. Niet vanwege een spectaculaire openingsscène, maar simpelweg omdat het er zo verbluffend uitziet. Sad Cat Studios heeft iets afgeleverd dat je niet voor mogelijk houdt in pixels. De vraag is: zit er onder al die schoonheid ook een game die je avond waard is?
Het korte antwoord: ja. Met kanttekeningen.
Replaced is een 2.5D-actieplatformer in een alternatief 1984. Je bent een AI in een menselijk lichaam, je slaat erop los als Batman en je klimt door een wereld die eruitziet als een Ridley Scott-film op een budgetmonitor. Tien uur, lineair, op Game Pass.
VLEES EN CIRCUITS
Je speelt als R.E.A.C.H., een kunstmatige intelligentie die door een laboratoriumongeluk vastzit in het lichaam van wetenschapper Warren Marsh. Amerika is verwoest door nucleaire ellende, megacorporaties hebben het voor het zeggen en orgaanhandel is big business. Warren zelf lijkt uitgeschakeld. Reach moet het rooien met twee armen, een lijf dat pijn kan voelen en een wereld die hem dood wil hebben.
Wat volgt klinkt als de pitch van elke middelmatige sciencefictionfilm sinds 1982, maar Sad Cat pakt het verrassend goed aan. Reach begint als een koude rekenmachine en groeit uit tot iemand waar je om geeft. Zonder stemacteurs, puur via tekst. Dat is knap.
De bijpersonages helpen. Tempest is een rebel die elk jaren-tachtig-cliché belichaamt maar het toch charmant doet. De bewoners van het kraakpand op een verlaten treinstation, je thuisbasis, geven de wereld warmte ondanks alle ellende. Een stervende oude man die vrede wil sluiten met zijn familie. Een kind dat in haar eentje een arcadehal runt. Een hond die Excalibur heet en hamburgers lust. Dat soort details.
SCREENSHOT-GENERATOR
Ik ga er niet omheen draaien. Replaced is de mooiste 2.5D-game die ik ooit gezien heb. Punt. Elke scène is wallpaper-materiaal. De pixelart wordt opgekrikt met dynamische belichting, volumetrische rookeffecten en camerawerk dat eerder bij een film past dan bij een sidescroller.
Bladeren bewegen mee als je erdoorheen rent. Neonreclames flikkeren in de regen. Zonlicht breekt door smerige ramen terwijl je door een mijnschacht kruipt. En dan draait de camera een kwartslag en krijg je een diepte-effect dat je even doet vergeten dat je naar pixels kijkt. Another World en Flashback waren destijds filmisch. Dit is een ander niveau.
KLAPPEN UITDELEN
Het gevechtssysteem is openlijk gejat van Batman: Arkham en daar heb ik nul problemen mee. Met een knuppel-pistool-combi werk je groepen vijanden te lijf. Geel boven hun hoofd: pareren. Rood: wegduiken. Gepantserd: eerst met je houweel de platen eraf slopen. Elke klap heeft impact.
Je pistool laadt op door te meppen en levert dan één verwoestend schot af dat de meeste gewone vijanden direct afhandelt. Later komt er een overdrive-modus bij, de mogelijkheid om kogels terug te kaatsen en een schokgolf om groepen op afstand te houden. Als je eenmaal in een flow zit en een hele bende afwerkt zonder geraakt te worden, is dat het soort gevoel waarvoor je games speelt.
ZWAAR ZUUR
Alleen gooit Replaced je in de tweede helft constant van de ene vechtarena in de andere. De moeilijkheid stijgt niet doordat vijanden slimmer worden, maar doordat er gewoon meer van komen. Nog een golf. En nog een. Op een gegeven moment loop je letterlijk van kamer naar kamer met dezelfde types tegenstanders in golven, en dan merk je dat het systeem te weinig diepgang heeft om dat vol te houden.
De platformsecties hebben een ander probleem. Replaced is zo gedetailleerd dat richels en grijppunten regelmatig opgaan in de achtergrond. Meer dan eens stierf ik omdat ik simpelweg niet kon zien waar ik naartoe moest springen. Dat is geen kwestie van moeilijkheidsgraad, dat is onduidelijk leveldesign. De checkpoints zijn meestal redelijk, maar er zitten een paar vervelende momenten tussen waarbij je net te veel opnieuw moet doen. Geen chapterselectie ook, dus gemiste collectibles kun je alleen oppakken met een nieuwe playthrough.
ACHTER DE MUUR
Waar Replaced wél consistent scoort, is wereldopbouw. Het treinstation waar je regelmatig terugkeert zit vol kleine verhalen. Je helpt arcadekasten repareren, zoekt eten voor een hond, lost burenruzies op. Simpele opdrachten, maar ze geven de wereld gewicht.
Door de levels liggen honderden tekstfragmenten die de alternatieve geschiedenis uitdiepen, met verwijzingen naar Nixon, Watergate-varianten en uiteenlopende samenzweringen. Wie daar de tijd voor neemt, wordt beloond met een wereld die gelaagder is dan het genre doet vermoeden.
De synthwave-soundtrack verdient een aparte vermelding. Past als een handschoen en behoort tot het beste dat ik dit jaar gehoord heb. Muzieknummers verzamelen als collectibles is een leuke touch, al kun je ze alleen via het menuscherm terugluisteren. Gemiste kans.
ONDER DE MOTORKAP
Op pc draait Replaced stabiel. Tijdens de reviewperiode kregen we meerdere patches die kleine bugs oplosten. Op Steam Deck speelt het prima, al zijn de kleinste details op dat scherm lastig te onderscheiden. Geen crashes, geen noemenswaardige framerate-dips. Technisch weinig op aan te merken.
TERUG NAAR AARDE
Replaced is het mooiste indiedebuut van het jaar, gemaakt door een team dat onderweg naar de finishlijn letterlijk een oorlog moest ontvluchten. Het verhaal over een AI die leert wat het betekent om mens te zijn, raakt ondanks het ontbreken van stemacteurs, en de wereld die Sad Cat heeft neergezet wil je tot in de laatste hoek verkennen. Dat de gevechten in de tweede helft eentonig worden en sommige platformsecties je geduld testen, is jammer maar niet fataal. Wie Game Pass heeft, moet dit gewoon proberen. Wie twintig euro neertelt, krijgt waar voor zijn geld, mits je kunt leven met een game die af en toe mooier is dan dat ze speelt.
Gespeeld op: pc (Steam Deck en desktop). Ook beschikbaar op: Xbox Series X|S (dag één op Game Pass).
